Bộ Tài chính đang xây dựng và lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) (“Dự thảo”), trong đó đề xuất điều chỉnh cơ chế ưu đãi trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Điểm đáng chú ý của dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên việc cộng điểm hoặc cộng tiền khi đánh giá hồ sơ dự thầu sang cơ chế ưu tiên đa dạng hơn, qua đó tạo điều kiện thúc đẩy sử dụng hàng hóa sản xuất trong nước, sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược, sản phẩm xanh và các sản phẩm được hình thành từ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cụ thể:
1. Định hướng tăng tính linh hoạt cho cơ chế ưu đãi
Một trong những điểm đáng chú ý của Dự thảo là phân định giữa nguyên tắc ưu đãi được quy định tại Luật và cách thức áp dụng ưu đãi được giao Chính phủ quy định chi tiết. Đặc biệt, khoản 1 Điều 8 của Dự thảo định hướng áp dụng ưu đãi đối với các nhóm sản phẩm và doanh nghiệp gắn với những lĩnh vực được Nhà nước ưu tiên phát triển, như:
- Hàng hóa có xuất xứ Việt Nam;
- Sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường;
- Sản phẩm công nghệ cao và công nghệ chiến lược; Sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Sản phẩm, dịch vụ công nghệ số;
- Nhà thầu trong nước sản xuất hàng hóa có xuất xứ Việt Nam phù hợp với hồ sơ mời thầu;
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa;
- Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp;
- Doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao;…
2. Những hình thức ưu đãi dự kiến trong lựa chọn nhà thầu
Theo quy định tại khoản 2 Điều 8, Dự thảo đề xuất mở rộng đáng kể các phương thức mà bên mời thầu có thể áp dụng để tạo lợi thế cho các đối tượng thuộc diện ưu đãi. Cụ thể, các hình thức ưu đãi dự kiến bao gồm:
- Ưu tiên về thứ hạng: trường hợp nhà thầu được ưu đãi và nhà thầu không được ưu đãi có kết quả đánh giá ngang nhau, nhà thầu thuộc diện ưu đãi có thể được xếp hạng cao hơn;
- Cộng điểm: cộng thêm điểm vào kết quả đánh giá của nhà thầu thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi;
- Cộng tiền: cộng thêm một khoản tiền vào giá dự thầu hoặc giá đánh giá của nhà thầu không thuộc diện ưu đãi;
- Ưu tiên khi đánh giá: dành lợi thế nhất định trong quá trình xem xét năng lực, kinh nghiệm và các tiêu chí khác của hồ sơ dự thầu;
- Dành riêng gói thầu: cho phép dành một số gói thầu cho các nhà thầu thuộc nhóm được ưu đãi;
- Yêu cầu sử dụng hàng hóa, dịch vụ thuộc diện ưu đãi: hồ sơ mời thầu có thể đặt ra yêu cầu nhà thầu chào hàng hóa hoặc dịch vụ thuộc nhóm được hưởng chính sách;
- Các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật ngành, lĩnh vực.
Theo đó, trường hợp có sự khác biệt về áp dụng ưu đãi theo quy định tại Luật Đấu thầu với quy định tại luật, nghị quyết khác của Quốc hội, pháp luật ngành, lĩnh vực thì áp dụng chính sách ưu đãi thuận lợi hơn.
3. Ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư
Theo khoản 4 Điều 8 Dự thảo, các nhóm được đề xuất hưởng ưu đãi bao gồm nhà đầu tư có giải pháp công nghệ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường; nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ thuộc các danh mục được ưu tiên; doanh nghiệp khoa học và công nghệ; doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp công nghệ cao, công nghệ chiến lược và một số chủ thể khác. Đáng chú ý, nhà đầu tư nước ngoài có cam kết chuyển giao công nghệ cho nhà đầu tư hoặc đối tác trong nước cũng thuộc nhóm được đề xuất ưu đãi.
Đối với lựa chọn nhà đầu tư, các phương thức ưu đãi chủ yếu được dự kiến gồm:
- Xếp hạng cao hơn cho nhà đầu tư thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi trong trường hợp nhà đầu tư thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi và nhà đầu tư không thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi được đánh giá ngang nhau;
- Cộng thêm điểm vào điểm tổng hợp để phục vụ việc so sánh, xếp hạng.
